DANH MỤC SẢN PHẨMKhả năng tập trung không phải là đặc điểm cố định mà trẻ có sẵn từ nhỏ. Ở mỗi độ tuổi, thời gian chú ý của trẻ sẽ khác nhau và còn chịu ảnh hưởng bởi giấc ngủ, môi trường, hoạt động hằng ngày cũng như cách người lớn hướng dẫn.
Một đứa trẻ dễ mất tập trung chưa chắc đã “lười học” hay thiếu khả năng. Đôi khi nguyên nhân chỉ đơn giản là trẻ chưa có thói quen duy trì sự chú ý trong một khoảng thời gian phù hợp. Vì vậy, thay vì liên tục nhắc “con tập trung đi”, cha mẹ có thể xây dựng một số thói quen nhỏ để giúp trẻ dần biết cách chú ý, hoàn thành hoạt động và chuyển đổi giữa các nhiệm vụ.
1. Bắt đầu từ những thói quen ảnh hưởng trực tiếp đến sự tập trung
Ngủ đủ và duy trì giờ ngủ ổn định
Giấc ngủ có liên quan mật thiết đến khả năng chú ý và điều chỉnh hành vi của trẻ. Khi ngủ không đủ hoặc giờ ngủ thay đổi thường xuyên, trẻ có thể dễ cáu gắt, mệt mỏi, khó duy trì sự chú ý trong các hoạt động cần ngồi yên.
SẢN PHẨM NỔI BẬT
tại Đồ Chơi Vân Anh
Với trẻ mầm non, cha mẹ nên xây dựng thời gian ngủ và thức tương đối ổn định. Trước giờ ngủ cũng nên giảm các hoạt động quá kích thích, đặc biệt là việc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài.
Không nên chỉ quan sát xem trẻ có ngủ đủ số giờ hay không. Chất lượng giấc ngủ và sự đều đặn của lịch sinh hoạt cũng là những yếu tố đáng quan tâm.
Ăn uống đa dạng, không bỏ bữa
Trẻ cần năng lượng và nhiều chất dinh dưỡng để hoạt động, vui chơi và học tập. Việc bỏ bữa, ăn uống quá đơn điệu hoặc thường xuyên sử dụng đồ ăn, thức uống nhiều đường có thể khiến thói quen sinh hoạt của trẻ trở nên thiếu ổn định.
Cha mẹ không cần tìm một loại thực phẩm “giúp tăng tập trung” riêng biệt. Điều quan trọng hơn là duy trì chế độ ăn đa dạng, phù hợp với độ tuổi và đảm bảo các bữa ăn tương đối đều đặn.
Cho trẻ vận động mỗi ngày
Một số cha mẹ cho rằng muốn trẻ tập trung tốt thì nên hạn chế chạy nhảy để dành thời gian ngồi học. Tuy nhiên, trẻ nhỏ vẫn cần vận động để giải phóng năng lượng và duy trì trạng thái hoạt động phù hợp.
Chạy, nhảy, leo trèo, chơi ngoài trời hoặc các trò chơi vận động đơn giản đều có thể trở thành một phần trong lịch sinh hoạt. Sau khoảng thời gian vận động, trẻ có thể dễ chuyển sang một hoạt động yên tĩnh hơn như đọc sách, xếp hình hoặc vẽ.
Gợi ý: Không nhất thiết phải tách riêng “giờ tập trung” và “giờ vận động”. Hai nhóm hoạt động này có thể được sắp xếp xen kẽ để phù hợp với đặc điểm của trẻ mầm non.
2. Rèn khả năng tập trung bằng những hoạt động vừa sức
Bắt đầu với khoảng thời gian ngắn
Một sai lầm thường gặp là yêu cầu trẻ ngồi làm một hoạt động quá lâu ngay từ đầu. Khi nhiệm vụ vượt quá khả năng duy trì chú ý của trẻ, việc liên tục nhắc nhở có thể khiến hoạt động trở thành trải nghiệm căng thẳng.
Thay vào đó, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những nhiệm vụ ngắn và rõ ràng: hoàn thành một bức tranh, ghép một bộ xếp hình đơn giản, tìm các vật có cùng màu hoặc nghe một câu chuyện ngắn.
Khi trẻ đã quen với việc bắt đầu và hoàn thành một nhiệm vụ, thời lượng có thể được tăng dần. Mục tiêu không phải bắt trẻ ngồi lâu nhất có thể mà là giúp trẻ hình thành thói quen đã bắt đầu thì cố gắng hoàn thành.
Ưu tiên hoạt động yêu cầu trẻ thực sự tham gia
Khả năng tập trung thường được rèn tốt hơn thông qua hoạt động mà trẻ phải quan sát, suy nghĩ hoặc thao tác thay vì chỉ ngồi nghe.
| Hoạt động | Kỹ năng chú ý có thể rèn |
|---|---|
| Xếp hình | Quan sát, ghi nhớ vị trí, giải quyết vấn đề |
| Tô màu | Duy trì chú ý, phối hợp tay – mắt |
| Ghép tranh | Quan sát chi tiết, nhận diện hình ảnh |
| Đọc truyện cùng cha mẹ | Lắng nghe, ghi nhớ nội dung |
| Phân loại đồ vật | So sánh, nhận diện đặc điểm |
| Trò chơi tìm điểm khác nhau | Quan sát và duy trì chú ý |
Điểm quan trọng là mức độ khó phải vừa với trẻ. Nếu nhiệm vụ quá dễ, trẻ nhanh chán; nếu quá khó, trẻ dễ bỏ cuộc.
Cho trẻ hoàn thành một việc trước khi chuyển sang việc khác
Trẻ có thể đang chơi xếp hình nhưng liên tục chuyển sang ô tô, đồ chơi khác hoặc xem màn hình. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, cha mẹ có thể tập cho trẻ hoàn thành một nhiệm vụ nhỏ trước khi chuyển sang hoạt động mới.
Chẳng hạn, thay vì yêu cầu “ngồi chơi xếp hình trong 30 phút”, hãy giao nhiệm vụ cụ thể hơn: “Con ghép xong bức tranh này rồi mình chọn trò khác”.
Cách này giúp trẻ hiểu rõ điểm bắt đầu và điểm kết thúc của hoạt động, đồng thời giảm việc chuyển đổi liên tục giữa nhiều nhiệm vụ.
3. Giảm những yếu tố khiến trẻ dễ mất tập trung
Tạo một không gian ít xao nhãng
Không gian xung quanh ảnh hưởng khá rõ đến việc trẻ duy trì chú ý. Một chiếc tivi đang bật, điện thoại của cha mẹ liên tục có thông báo hoặc quá nhiều đồ chơi đặt trước mặt đều có thể khiến trẻ chuyển sự chú ý sang thứ khác.
Khi muốn trẻ thực hiện một hoạt động cần tập trung, cha mẹ có thể chuẩn bị một khu vực tương đối gọn, chỉ đặt những vật dụng cần thiết.
Ví dụ, khi trẻ tô màu, trên bàn chỉ cần giấy và một số màu phù hợp. Khi hoàn thành, trẻ có thể tự cất đồ trước khi chuyển sang trò chơi tiếp theo.
Hạn chế việc sử dụng màn hình như một cách giữ trẻ ngồi yên
Video và trò chơi điện tử có thể khiến trẻ chú ý trong thời gian dài, nhưng việc trẻ chăm chú vào màn hình không đồng nghĩa với việc trẻ đã hình thành khả năng tập trung tốt trong mọi tình huống.
Cha mẹ nên phân biệt giữa bị thu hút bởi kích thích liên tục và chủ động duy trì sự chú ý để hoàn thành một nhiệm vụ.
Các hoạt động như đọc sách, chơi xếp hình, vẽ, xây dựng mô hình hoặc chơi đóng vai thường đòi hỏi trẻ chủ động tham gia nhiều hơn.
Không liên tục ngắt lời khi trẻ đang chơi
Nếu trẻ đang chăm chú xếp hình hoặc vẽ, việc người lớn liên tục hỏi “Con đang làm gì?”, “Xong chưa?”, “Sao lâu vậy?” có thể làm gián đoạn quá trình tập trung.
Khi trẻ đang tham gia một hoạt động an toàn và phù hợp, cha mẹ có thể quan sát từ xa và chỉ hỗ trợ khi cần. Việc này cũng giúp trẻ có cơ hội tự xử lý vấn đề thay vì chờ người lớn hướng dẫn từng bước.
4. Biến khả năng tập trung thành thói quen lâu dài
Khen quá trình thay vì chỉ khen kết quả
Khi trẻ cố gắng hoàn thành một nhiệm vụ, cha mẹ nên ghi nhận sự nỗ lực cụ thể thay vì chỉ nói “Con giỏi quá”.
Ví dụ:
- “Mẹ thấy con đã cố gắng ghép lại dù lúc đầu chưa đúng.”
- “Con đã ngồi làm đến khi hoàn thành bức tranh.”
- “Lúc khó con vẫn thử lại thêm một lần.”
Những nhận xét cụ thể giúp trẻ hiểu điều gì trong hành vi của mình đáng được duy trì.
Dạy trẻ nghỉ đúng lúc
Tập trung không có nghĩa là phải làm việc liên tục. Với trẻ nhỏ, xen kẽ giữa hoạt động cần chú ý và thời gian vận động, thư giãn là điều bình thường.
Nếu trẻ bắt đầu mất kiên nhẫn, ngáp, liên tục đứng lên hoặc không còn hiểu yêu cầu, cha mẹ có thể cho trẻ nghỉ ngắn rồi quay lại. Việc cố kéo dài hoạt động khi trẻ đã quá mệt thường không mang lại hiệu quả như mong muốn.
Quan sát khả năng tập trung trong nhiều tình huống
Không nên đánh giá khả năng tập trung của trẻ chỉ dựa vào việc trẻ có ngồi yên khi học hay không.
Một trẻ có thể ngồi rất lâu để xây dựng một mô hình nhưng chỉ chú ý vài phút khi làm bài tập. Điều này cho thấy mức độ tập trung còn phụ thuộc vào loại nhiệm vụ, mức độ hứng thú và độ khó.
Cha mẹ có thể quan sát thêm:
- Trẻ có thể nghe và làm theo một yêu cầu đơn giản không?
- Trẻ có hoàn thành được một trò chơi phù hợp với độ tuổi không?
- Trẻ có thể quay lại nhiệm vụ sau khi bị gián đoạn không?
- Trẻ có thường xuyên bỏ dở mọi hoạt động dù rất ngắn không?
- Khả năng chú ý có ảnh hưởng rõ đến việc học, sinh hoạt hoặc giao tiếp hay không?
Nếu trẻ thường xuyên gặp khó khăn trong nhiều môi trường và tình trạng kéo dài, cha mẹ nên trao đổi với giáo viên hoặc chuyên gia phù hợp thay vì tự kết luận rằng trẻ “thiếu tập trung”.
Bài viết liên quan
Chơi Cát, Nước Và Đất Có Lợi Ích Gì Đối Với Sự Phát Triển Của Trẻ?
Các Tiêu Chí Nên Ưu Tiên Khi Lựa Chọn Trường Mầm Non? Đâu Là Yếu Tố Quan Trọng Nhất?
Táo Bón Ở Trẻ Mầm Non: Những Thói Quen Hằng Ngày Có Thể Liên Quan
Giấc Ngủ Trưa Có Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Học Của Trẻ?