Điện thoại, máy tính bảng và tivi ngày càng xuất hiện phổ biến trong sinh hoạt của trẻ mầm non. Những thiết bị này có thể hỗ trợ học tập nếu được sử dụng đúng cách, nhưng việc dành quá nhiều thời gian trước màn hình có thể khiến trẻ ít vận động và giảm cơ hội tương tác trực tiếp với mọi người.
Trong khi đó, các trò chơi dân gian như chi chi chành chành, dung dăng dung dẻ hay mèo đuổi chuột không cần nhiều dụng cụ nhưng vẫn tạo điều kiện để trẻ học hỏi thông qua trải nghiệm. Vậy vì sao cha mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia những trò chơi này, và đâu là những trò chơi phù hợp với lứa tuổi mầm non?
Trò chơi dân gian mang lại những lợi ích gì cho trẻ mầm non?
Phát triển thể chất và khả năng phối hợp vận động
Ở độ tuổi mầm non, trẻ cần được chạy nhảy, giữ thăng bằng và thực hành nhiều kiểu vận động khác nhau. Các trò chơi như nhảy lò cò, mèo đuổi chuột hay kéo co phiên bản phù hợp giúp trẻ vận động có mục tiêu, đồng thời học cách điều chỉnh tốc độ và hướng di chuyển.
SẢN PHẨM NỔI BẬT
tại Đồ Chơi Vân AnhKhác với việc quan sát chuyển động trên màn hình, trẻ phải trực tiếp sử dụng cơ thể, nhận biết khoảng cách và phản ứng trước tình huống thực tế. Đây là những trải nghiệm quan trọng để trẻ phát triển khả năng phối hợp vận động và nhận thức không gian.

Rèn luyện ngôn ngữ, trí nhớ và tư duy
Nhiều trò chơi dân gian gắn liền với đồng dao có nhịp điệu, câu từ ngắn và dễ ghi nhớ. Khi đọc đồng dao trong lúc chơi, trẻ được luyện phát âm, ghi nhớ trình tự câu chữ và phối hợp lời nói với hành động.
Ngoài ra, những trò chơi có luật giúp trẻ tập trung lắng nghe, ghi nhớ hướng dẫn và xử lý tình huống. Chẳng hạn, khi chơi rồng rắn lên mây, trẻ cần chú ý lời đối đáp, quan sát bạn bè và phản ứng phù hợp với diễn biến của trò chơi.
Hình thành kỹ năng giao tiếp và điều chỉnh cảm xúc
Khi chơi cùng bạn bè, trẻ có cơ hội học cách chờ lượt, tuân thủ quy tắc và giải quyết những bất đồng nhỏ. Nếu chưa thắng hoặc thực hiện sai luật, trẻ cũng dần hiểu rằng kết quả không phải lúc nào cũng như mong muốn.
Những trải nghiệm này giúp trẻ thực hành cách hợp tác, chia sẻ và kiểm soát cảm xúc trong môi trường thực tế. Đây là điều khó có thể thay thế hoàn toàn bằng việc xem video hoặc chơi một mình trên thiết bị điện tử.
Vì sao không nên để thiết bị điện tử trở thành hình thức giải trí chủ yếu?
Thời gian trước màn hình có thể lấn át hoạt động trực tiếp
Điện thoại, máy tính bảng hay tivi không hoàn toàn có hại. Nội dung phù hợp với độ tuổi, được giới hạn thời gian và có người lớn đồng hành có thể hỗ trợ trẻ làm quen với từ ngữ, âm thanh và kiến thức mới.
Tuy nhiên, nếu trẻ thường xuyên ngồi xem màn hình trong phần lớn thời gian rảnh, các hoạt động như chạy nhảy, trò chuyện và chơi cùng bạn bè có thể bị thu hẹp. Vì vậy, cha mẹ cần quan tâm không chỉ đến thời lượng sử dụng thiết bị mà còn đến những hoạt động trẻ đang bỏ lỡ.

Trò chơi dân gian tạo ra trải nghiệm tương tác thực tế
Trong trò chơi dân gian, trẻ có thể nghe giọng nói của bạn, quan sát biểu cảm và điều chỉnh hành động theo tình huống. Ví dụ, khi chơi bịt mắt bắt dê trong khu vực an toàn, trẻ cần lắng nghe âm thanh, định hướng và di chuyển dựa trên những tín hiệu xung quanh.
Thiết bị điện tử có thể hỗ trợ một số hoạt động học tập, nhưng không thay thế hoàn toàn trải nghiệm vận động và giao tiếp trực tiếp. Thay vì cấm trẻ sử dụng công nghệ, cha mẹ nên cân đối thời gian giữa màn hình, vui chơi ngoài trời, đọc sách và các hoạt động cùng gia đình.
| Tiêu chí | Trò chơi dân gian | Thiết bị điện tử |
|---|---|---|
| Vận động | Khuyến khích trẻ di chuyển trực tiếp | Phụ thuộc vào loại nội dung |
| Giao tiếp | Tạo cơ hội hợp tác, đối thoại | Có thể hạn chế nếu chỉ xem một chiều |
| Tư duy | Rèn ghi nhớ luật và xử lý tình huống | Có thể hỗ trợ học tập với nội dung phù hợp |
| Chi phí | Thường ít tốn kém | Có thể cần thiết bị và kết nối |
Những trò chơi dân gian phù hợp với trẻ mầm non
Cha mẹ và giáo viên có thể lựa chọn trò chơi dân gian dựa trên độ tuổi, khả năng vận động và không gian vui chơi của trẻ. Những trò chơi có luật đơn giản, lời đồng dao dễ nhớ sẽ giúp trẻ nhanh chóng làm quen và chủ động tham gia.

Dưới đây là một số trò chơi dễ tổ chức tại nhà hoặc trường mầm non, không cần chuẩn bị nhiều dụng cụ nhưng vẫn tạo cơ hội để trẻ vận động, rèn trí nhớ và giao tiếp với bạn bè.
- Chi chi chành chành: Trẻ đặt ngón tay vào lòng bàn tay người chơi, cùng đọc đồng dao và rút tay khi đến câu kết thúc. Trò chơi giúp trẻ luyện phản xạ, chú ý và ghi nhớ lời nói.
- Dung dăng dung dẻ: Các trẻ nắm tay nhau thành hàng hoặc vòng tròn, vừa đi vừa đọc đồng dao và dừng lại theo hiệu lệnh. Hoạt động này giúp trẻ phối hợp vận động theo nhịp và tương tác với nhóm.
- Mèo đuổi chuột: Một trẻ làm mèo, một trẻ làm chuột, những trẻ còn lại tạo vòng tròn và hỗ trợ theo luật chơi. Trò chơi rèn khả năng quan sát, định hướng và phối hợp nhóm; cần chọn khu vực rộng, bằng phẳng để hạn chế va chạm.
- Nu na nu nống: Trẻ ngồi thành hàng, duỗi chân và lần lượt chạm nhẹ theo nhịp đồng dao. Trò chơi phù hợp với không gian nhỏ, giúp trẻ luyện trí nhớ, khả năng chú ý và kỹ năng chờ đến lượt.
Khi tổ chức, người lớn nên điều chỉnh luật theo độ tuổi, tránh đặt nặng thắng thua và luôn giám sát để bảo đảm an toàn cho trẻ.

Bài viết liên quan
Cách Làm Bàn Bi Lắc Mini Tại Nhà Cho Bé Chơi Cùng Gia Đình
Hướng Dẫn Làm Mê Cung Bi Bằng Bìa Carton Cho Trẻ Mầm Non
Review Top 10 Món Đồ Chơi STEM Giúp Trẻ Mầm Non Học Qua Trải Nghiệm
Có Nên Cho Trẻ Học Ngoại Ngữ Từ Sớm? Thời Điểm Nào Là Phù Hợp?