DANH MỤC SẢN PHẨMNhiều cha mẹ từng gặp tình huống khá quen thuộc: hôm nay vừa dạy con nhận biết màu sắc, số lượng hoặc tên các con vật thì bé trả lời rất nhanh, nhưng vài ngày sau lại quên gần hết. Trong khi đó, có những điều trẻ chỉ học thông qua một trò chơi đơn giản nhưng lại nhớ rất lâu và có thể tự nhắc lại khi gặp tình huống tương tự.
Điều này đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: học qua chơi có thực sự giúp trẻ nhớ lâu hơn không, hay chỉ khiến quá trình học trở nên thú vị hơn? Câu trả lời nằm ở cách trẻ tiếp nhận, xử lý và sử dụng thông tin trong quá trình chơi.
Vì sao trẻ có thể nhớ một điều đã học qua trò chơi lâu hơn?
Trẻ không chỉ nghe mà còn trực tiếp làm
Khi người lớn nói “đây là màu đỏ”, trẻ chủ yếu tiếp nhận thông tin bằng cách nghe và nhìn. Nhưng nếu trẻ phải tự chọn những khối màu đỏ để bỏ vào một chiếc hộp, thông tin đó được gắn với một hành động cụ thể.
SẢN PHẨM NỔI BẬT
tại Đồ Chơi Vân Anh
Trong quá trình này, trẻ phải quan sát, lựa chọn, cầm nắm và đưa ra quyết định. Nói cách khác, trẻ không chỉ nghe câu trả lời mà còn phải tự xử lý thông tin để hoàn thành nhiệm vụ.
Một kiến thức được trẻ tự tìm ra hoặc sử dụng trong tình huống cụ thể thường có nhiều điểm liên kết hơn so với một thông tin chỉ được nghe và lặp lại.
Trò chơi tạo ra nhiều lần tiếp xúc với cùng một kiến thức
Trẻ có thể không nhận ra mình đang “ôn bài” khi chơi. Một trò chơi phân loại đồ vật có thể khiến trẻ lặp đi lặp lại việc nhận biết màu sắc, kích thước hoặc hình dạng mà không có cảm giác đang học một bài học bắt buộc.
Sự lặp lại này đặc biệt quan trọng đối với trẻ nhỏ. Thay vì yêu cầu trẻ ngồi ghi nhớ một khái niệm trong thời gian dài, người lớn có thể để cùng một kiến thức xuất hiện ở nhiều trò chơi và tình huống khác nhau.
Không phải cứ chơi là trẻ sẽ nhớ lâu
Chơi tự do và chơi có mục đích không hoàn toàn giống nhau
Một đứa trẻ chơi với các khối hình có thể chỉ tập trung vào việc xếp thành một tòa tháp. Nếu người lớn muốn lồng ghép việc học, có thể đặt ra một nhiệm vụ vừa sức như “con tìm giúp mẹ ba khối hình vuông” hoặc “nếu muốn tòa nhà cao hơn thì con cần thêm mấy khối nữa?”.
Điểm quan trọng không phải biến mọi trò chơi thành một tiết học. Đó là tạo ra một mục tiêu nhỏ để trẻ phải quan sát, suy nghĩ và sử dụng kiến thức trong lúc chơi.
Trò chơi quá dễ cũng không tạo ra nhiều cơ hội học tập
Nếu trẻ đã quá quen với một nhiệm vụ và luôn hoàn thành mà không cần suy nghĩ, giá trị học tập của trò chơi có thể giảm xuống. Ngược lại, một nhiệm vụ khó hơn khả năng hiện tại quá nhiều cũng dễ khiến trẻ bỏ cuộc.
Có thể điều chỉnh trò chơi từng bước. Chẳng hạn, ban đầu yêu cầu trẻ phân loại hai màu, sau đó tăng lên ba hoặc bốn màu; từ việc đếm đồ vật đến việc yêu cầu trẻ lấy đúng số lượng theo một yêu cầu cụ thể.
Điều gì trong trò chơi giúp trẻ ghi nhớ tốt hơn?
Có vấn đề để giải quyết
Một trò chơi có câu hỏi hoặc nhiệm vụ cụ thể thường tạo ra nhiều hoạt động tư duy hơn việc chỉ cho trẻ quan sát. Ví dụ, thay vì đưa cho trẻ các hình khối và nói tên từng hình, cha mẹ có thể hỏi: “Con tìm một hình có bốn cạnh để làm cánh cửa được không?”.
Trẻ lúc này phải nhớ đặc điểm của hình, tìm trong số các lựa chọn và kiểm tra xem đáp án có phù hợp hay không. Quá trình này khiến kiến thức được sử dụng thay vì chỉ được nhắc lại.
Có sai và có cơ hội sửa
Một điểm đáng chú ý của học qua chơi là trẻ có thể thử sai nhiều lần mà không nhất thiết cảm thấy mình đang thất bại trong một bài học. Khi xếp một mô hình bị đổ, trẻ có thể tự thay đổi cách đặt khối hoặc thử một phương án khác.
Những lần thử này tạo thêm cơ hội để trẻ nhớ mối quan hệ giữa hành động và kết quả. Vì vậy, người lớn không nhất thiết phải sửa ngay mọi lỗi của trẻ; đôi khi nên đặt câu hỏi để trẻ tự kiểm tra lại.
Kiến thức được gắn với tình huống cụ thể
Trẻ có thể quên định nghĩa về “nặng – nhẹ”, nhưng lại nhớ rằng chiếc xe màu đỏ không thể kéo được nhiều đồ bằng chiếc xe lớn hơn. Trải nghiệm cụ thể giúp một khái niệm vốn khá trừu tượng trở nên dễ hình dung hơn.
Đây cũng là lý do những hoạt động như xây dựng, phân loại, nấu ăn giả vờ, bán hàng, lắp ráp hoặc giải quyết một tình huống nhỏ có thể trở thành cơ hội học tập tự nhiên.
Cha mẹ nên tổ chức “học qua chơi” như thế nào?
Không cần chuẩn bị những bộ đồ chơi đắt tiền mới có thể tạo ra hoạt động học tập. Một số vật dụng quen thuộc như cốc nhựa, hộp giấy, nắp chai, khối gỗ hoặc đồ chơi sẵn có trong nhà đều có thể được sử dụng nếu nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi.
| Hoạt động | Kiến thức có thể lồng ghép |
|---|---|
| Phân loại đồ vật | Màu sắc, hình dạng, kích thước |
| Xây tháp | Số lượng, cân bằng, trình tự |
| Chơi bán hàng | Đếm, giao tiếp, ghi nhớ yêu cầu |
| Ghép hình | Quan sát, định hướng, giải quyết vấn đề |
| Chơi với cát, nước | So sánh, nguyên nhân – kết quả |
| Làm đồ chơi thủ công | Trình tự, vận động tinh, ghi nhớ hướng dẫn |
Điều cha mẹ cần quan sát không phải là trẻ trả lời đúng bao nhiêu câu. Quan trọng hơn là trẻ có thể tự sử dụng điều đã học trong một tình huống mới hay không.
Ví dụ, nếu trẻ đã học về hình tròn, hãy xem khi nhìn thấy một chiếc đĩa hoặc bánh xe trẻ có tự nhận ra đặc điểm tương tự hay không. Đây là dấu hiệu cho thấy kiến thức đang được kết nối với trải nghiệm thực tế thay vì chỉ ghi nhớ máy móc.
Học qua chơi có thay thế hoàn toàn cách học khác không?
Học qua chơi có nhiều lợi thế đối với trẻ mầm non, nhưng không nên hiểu rằng mọi kiến thức đều phải biến thành trò chơi. Có những kỹ năng vẫn cần sự hướng dẫn trực tiếp, luyện tập lặp lại hoặc những khoảng thời gian trẻ ngồi tập trung vào một nhiệm vụ cụ thể.
Điều phù hợp hơn là kết hợp nhiều cách học. Một khái niệm có thể được người lớn giới thiệu ngắn gọn, sau đó để trẻ thực hành qua trò chơi, rồi gặp lại kiến thức đó trong sinh hoạt hằng ngày.
Mục tiêu của học qua chơi không phải làm cho việc học biến mất, mà là giúp trẻ có thêm cơ hội sử dụng điều mình vừa học.
Vì vậy, nếu muốn trẻ nhớ lâu hơn, cha mẹ không nhất thiết phải tìm những trò chơi phức tạp. Một hoạt động đơn giản nhưng có nhiệm vụ vừa sức, có sự lặp lại và cho trẻ tự suy nghĩ đôi khi mang lại nhiều giá trị hơn một trò chơi có quá nhiều luật hoặc quá nhiều thông tin.
Quan trọng nhất là sau khi chơi, trẻ có thể đem điều vừa trải nghiệm áp dụng vào một tình huống khác. Khi kiến thức xuất hiện nhiều lần dưới những hình thức khác nhau, việc ghi nhớ có cơ hội trở thành một phần tự nhiên trong quá trình phát triển của trẻ.
Bài viết liên quan
Trẻ Học Nhanh Nhưng Không Nhớ Lâu: Các Thói Quen Có Thể Đang Cản Trở Việc Ghi Nhớ
3 Khu Vực Cơ Bản Nên Có Trong Một Lớp Học Mầm Non
5 Ý Tưởng Trang Trí Phong Cách Góc Thiên Nhiên Trong Lớp Mầm Non
Thói Quen Giúp Hạn Chế Nguy Cơ Lây Nhiễm Khi Trẻ Đi Học