DANH MỤC SẢN PHẨMCó những trẻ tiếp thu bài khá nhanh, hôm nay vừa học đã trả lời được nhưng vài ngày sau lại quên gần hết. Điều này không nhất thiết có nghĩa trẻ có trí nhớ kém, bởi cách học và sinh hoạt hằng ngày cũng có thể ảnh hưởng đến việc thông tin được ghi nhớ trong bao lâu.
Học nhanh nhưng quên nhanh có phải là trí nhớ kém?
Khi trẻ vẫn hiểu nhưng không nhớ lại được
Một tình huống khá phổ biến là trẻ vừa được cha mẹ dạy một nhóm chữ cái, con vật hoặc con số. Ngay sau đó, trẻ có thể trả lời đúng nhiều câu hỏi nhưng vài ngày sau, khi được hỏi lại, trẻ lại tỏ ra không nhớ.
Điều này dễ khiến cha mẹ nghĩ rằng trẻ “học trước quên sau”. Tuy nhiên, khả năng trả lời ngay sau khi học và khả năng nhớ lại thông tin sau một khoảng thời gian không hoàn toàn giống nhau.
SẢN PHẨM NỔI BẬT
tại Đồ Chơi Vân Anh
Nếu trẻ chỉ tiếp xúc với một thông tin trong thời gian ngắn rồi chuyển sang nội dung khác, việc quên một phần là điều có thể xảy ra. Điều cần quan sát không chỉ là trẻ quên bao nhiêu, mà còn là trẻ đã được học và nhắc lại thông tin đó như thế nào.
Ghi nhớ không chỉ phụ thuộc vào số lần học
Một đứa trẻ có thể ngồi học 30 phút nhưng không nhất thiết ghi nhớ tốt hơn một trẻ học 15 phút. Điều quan trọng còn nằm ở cách trẻ được yêu cầu sử dụng thông tin sau khi tiếp nhận.
Nếu trẻ chỉ nghe người lớn nói, nhìn đáp án hoặc lặp lại ngay sau khi được hướng dẫn, trẻ có thể hoàn thành bài nhưng chưa chắc đã hình thành khả năng tự nhớ lại.
Thay vì chỉ hỏi “Con có nhớ không?”, cha mẹ nên quan sát xem trẻ có thể tự sử dụng điều vừa học khi không còn nhìn mẫu hay không.
Những thói quen có thể khiến trẻ khó nhớ lâu
1. Học một lần quá nhiều rồi bỏ đó
Một cách học khá quen thuộc là dành nhiều thời gian trong một buổi để dạy trẻ thật nhiều chữ cái, từ mới hoặc kiến thức với mong muốn “học một lần cho xong”. Trẻ có thể nhớ được khá nhiều ngay lúc đó vì thông tin vẫn còn mới.
Tuy nhiên, nếu những nội dung này không xuất hiện lại trong những ngày tiếp theo, trẻ có thể nhanh chóng quên một phần. Thay vì dồn quá nhiều kiến thức vào một buổi, cha mẹ có thể chia nhỏ nội dung và cho trẻ gặp lại chúng trong nhiều tình huống.
Chẳng hạn, trẻ vừa học từ “quả táo”, hôm sau có thể gặp lại từ này khi đọc sách, chơi trò phân loại đồ vật hoặc khi đi mua trái cây. Việc gặp lại thông tin trong những bối cảnh khác nhau giúp trẻ có thêm cơ hội sử dụng thay vì chỉ nhớ một câu trả lời.
2. Quá quen với việc nhìn đáp án trước
Một thói quen khác thường bị bỏ qua là cha mẹ nhắc đáp án quá nhanh. Khi hỏi “Đây là con gì?”, nếu trẻ im lặng vài giây mà người lớn lập tức nói “Con voi”, trẻ sẽ chỉ cần lặp lại câu trả lời thay vì tự tìm lại thông tin.
Có thể thay bằng một khoảng chờ ngắn và một vài gợi ý. Nếu trẻ chưa trả lời được, cha mẹ có thể hỏi “Con nhớ con này sống ở đâu không?” trước khi đưa ra đáp án.
Quá trình tự tìm lại thông tin, kể cả khi trẻ cần một chút trợ giúp, khác với việc chỉ nghe người lớn nhắc lại câu trả lời. Vì vậy, một vài giây chờ đợi đôi khi có giá trị hơn việc liên tục cung cấp đáp án cho trẻ.
3. Chuyển hoạt động quá nhanh
Trẻ nhỏ thường thích thay đổi hoạt động liên tục, từ xếp hình sang đọc sách rồi chuyển sang một trò chơi khác. Việc đa dạng hoạt động không có vấn đề, nhưng nếu mọi thứ đều diễn ra quá nhanh, trẻ có thể ít có thời gian xử lý thông tin vừa tiếp nhận.
Trẻ không nhất thiết phải ngồi yên học trong thời gian dài. Quan trọng hơn là sau một hoạt động, trẻ có cơ hội hoàn thành, nói lại hoặc sử dụng điều vừa học.
Ví dụ, sau một trò chơi phân loại màu sắc, cha mẹ có thể hỏi “Lúc nãy con đã chia những màu nào?”. Một câu hỏi ngắn như vậy tạo thêm cơ hội để trẻ nhớ lại thay vì lập tức chuyển sang hoạt động mới.
4. Học nhưng ít liên hệ với trải nghiệm thật
Một thông tin càng xa lạ với trẻ thì càng khó trở thành thứ mà trẻ có thể sử dụng một cách tự nhiên. Nếu chỉ học tên các loại quả qua thẻ hình, trẻ có thể nhớ trong một thời gian nhưng việc ghi nhớ sẽ có thêm ý nghĩa khi trẻ được nhìn và cầm những loại quả thật.
Điều này không có nghĩa mọi bài học đều phải biến thành một hoạt động cầu kỳ. Chỉ cần đưa kiến thức vào những tình huống quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể tạo thêm cơ hội để trẻ sử dụng.
| Nội dung trẻ học | Có thể liên hệ trong sinh hoạt |
|---|---|
| Màu sắc | Phân loại quần áo, đồ chơi |
| Số đếm | Đếm bậc cầu thang, đồ vật |
| Hình dạng | Tìm hình tròn, hình vuông trong nhà |
| Từ mới | Dùng từ đó khi trò chuyện |
| Phân loại | Chia đồ chơi theo từng nhóm |
Khi kiến thức xuất hiện trong nhiều tình huống, trẻ có thêm cơ hội sử dụng và nhớ lại. Điều này khác với việc trẻ chỉ học để trả lời đúng một câu hỏi trong một buổi học.
5. Thiếu ngủ hoặc lịch sinh hoạt quá thất thường
Khả năng ghi nhớ không chỉ liên quan đến thời gian trẻ ngồi học. Giấc ngủ và nhịp sinh hoạt cũng là những yếu tố cha mẹ nên xem xét khi trẻ gần đây khó tập trung hoặc học không hiệu quả như trước.
Một đứa trẻ thường xuyên ngủ muộn, ngủ không đủ hoặc có lịch sinh hoạt thay đổi liên tục có thể khó duy trì sự tỉnh táo trong các hoạt động học tập. Vì vậy, tăng thời gian học chưa chắc là giải pháp đầu tiên cần thử.
Cha mẹ có thể xem lại cả thời gian ngủ, thời gian vận động, thời gian sử dụng thiết bị và các khoảng nghỉ trong ngày. Đôi khi việc điều chỉnh lịch sinh hoạt hợp lý lại giúp trẻ tham gia hoạt động học tập tốt hơn.
Cha mẹ có thể thay đổi cách học như thế nào?
Ít nội dung hơn nhưng gặp lại nhiều lần
Thay vì mỗi ngày cố gắng dạy thật nhiều, cha mẹ có thể chọn một lượng kiến thức vừa sức rồi đưa nó quay trở lại trong những ngày sau. Cùng một nội dung nhưng được sử dụng theo những cách khác nhau sẽ tạo thêm cơ hội cho trẻ nhớ lại.
Ví dụ, với trẻ đang học nhận biết số từ 1 đến 5, cha mẹ có thể chia thành các hoạt động nhỏ:
- Ngày đầu: Nhận biết và đọc số.
- Ngày tiếp theo: Tìm số tương ứng với số lượng đồ vật.
- Sau đó: Tìm các số trong sách hoặc đồ chơi.
- Cuối tuần: Chơi trò chọn đúng số theo yêu cầu.
Cách này không đòi hỏi trẻ phải ngồi học lâu hơn. Mục tiêu là để kiến thức cũ quay trở lại một cách tự nhiên trong quá trình chơi và sinh hoạt.
Để trẻ tự nhớ trước khi người lớn hỗ trợ
Khi trẻ không nhớ, hãy cho trẻ một khoảng thời gian suy nghĩ thay vì lập tức nói đáp án. Không cần biến việc trả lời thành một cuộc kiểm tra căng thẳng, bởi mục tiêu chính là tạo cơ hội để trẻ tự tìm lại thông tin.
Cha mẹ có thể sử dụng những câu gợi mở như:
“Con thử nhớ lại xem.”
“Con đã gặp cái này ở đâu rồi nhỉ?”
“Nó giống với đồ vật nào mình đã học?”
Nếu trẻ vẫn không nhớ, cha mẹ có thể cung cấp một phần thông tin rồi cho trẻ thử trả lời lại. Cách hỗ trợ này giúp trẻ vẫn có cơ hội tham gia vào quá trình nhớ lại thay vì chỉ tiếp nhận đáp án.
Biến việc ôn lại thành trò chơi
Với trẻ mầm non, ôn lại không nhất thiết phải ngồi vào bàn và làm thêm một phiếu bài tập. Cha mẹ có thể sử dụng thẻ hình, đồ chơi, câu đố, trò tìm kiếm hoặc các hoạt động vận động.
Ví dụ, sau khi học màu sắc, cha mẹ có thể yêu cầu trẻ tìm trong phòng ba đồ vật màu đỏ. Sau khi học số, trẻ có thể lấy đúng số lượng khối gỗ theo yêu cầu.
Cách này giúp việc nhắc lại kiến thức trở nên tự nhiên hơn. Trẻ vẫn đang chơi nhưng đồng thời phải nhớ lại thông tin để hoàn thành nhiệm vụ.
Bài viết liên quan
3 Khu Vực Cơ Bản Nên Có Trong Một Lớp Học Mầm Non
Học Qua Chơi Có Giúp Trẻ Nhớ Lâu Hơn? Góc Nhìn Từ Quá Trình Học Tập Của Trẻ
5 Ý Tưởng Trang Trí Phong Cách Góc Thiên Nhiên Trong Lớp Mầm Non
Thói Quen Giúp Hạn Chế Nguy Cơ Lây Nhiễm Khi Trẻ Đi Học