Trẻ bắt đầu đi học thường có những thay đổi khá rõ về sức khỏe, đặc biệt trong giai đoạn đầu làm quen với môi trường tập thể. Bé có thể đang khỏe mạnh ở nhà nhưng sau một thời gian đi lớp lại dễ xuất hiện các triệu chứng như ho, sổ mũi, sốt hoặc rối loạn tiêu hóa.
Điều này không có nghĩa môi trường trường học “không sạch” hay trẻ có sức đề kháng kém. Khi nhiều trẻ cùng sinh hoạt, chơi, ăn uống và sử dụng chung một số đồ vật trong không gian tương đối gần nhau, cơ hội tiếp xúc với tác nhân gây bệnh cũng tăng lên. CDC cũng xác định việc tiếp xúc gần, chơi gần nhau, dùng chung đồ vật, vệ sinh chưa đầy đủ và thông khí không phù hợp là những yếu tố có thể góp phần làm lây lan nhiễm trùng trong trường học.
Vì sao trẻ đi học dễ tiếp xúc với nguồn lây hơn?
Ở nhà, một đứa trẻ thường tiếp xúc với số lượng người tương đối hạn chế. Khi đến lớp, trẻ cùng sinh hoạt với nhiều bạn trong thời gian dài, cùng chơi đồ chơi, sử dụng bàn ghế, đi vệ sinh và tham gia các hoạt động nhóm.
SẢN PHẨM NỔI BẬT
tại Đồ Chơi Vân AnhĐặc biệt ở lứa tuổi mầm non, trẻ chưa thể tự kiểm soát hoàn toàn các hành vi vệ sinh. Bé có thể đưa tay lên miệng, dụi mắt, dùng tay lấy đồ chơi hoặc quên rửa tay sau khi đi vệ sinh mà không nhận ra những hành động này có thể làm tăng khả năng đưa vi sinh vật vào cơ thể hoặc truyền sang người khác.
| Tình huống | Vì sao cần chú ý? |
|---|---|
| Chơi sát nhau | Tăng tiếp xúc gần giữa trẻ |
| Dùng chung đồ chơi | Nhiều trẻ lần lượt chạm vào cùng một vật |
| Ho, hắt hơi | Có thể phát tán dịch tiết hô hấp |
| Chạm tay lên mặt | Tạo cơ hội đưa vi sinh vật từ tay lên mắt, mũi, miệng |
| Ăn uống | Cần vệ sinh tay trước khi ăn |
| Đi vệ sinh | Cần hình thành thói quen rửa tay đúng cách |
| Không gian kín, thông khí kém | Có thể làm tăng nguy cơ lây lan một số bệnh đường hô hấp |
Không phải cứ trẻ tiếp xúc với bạn đang bệnh là chắc chắn sẽ mắc bệnh. Nguy cơ còn phụ thuộc vào loại tác nhân, đường lây, thời gian và mức độ tiếp xúc cùng nhiều yếu tố khác.
Vì vậy, mục tiêu thực tế không phải tìm cách loại bỏ hoàn toàn mọi nguy cơ. Điều quan trọng hơn là giúp trẻ hình thành những thói quen đơn giản có thể thực hiện mỗi ngày.
Dạy trẻ rửa tay vào đúng thời điểm
Rửa tay là một trong những thói quen cơ bản nhưng lại rất dễ bị thực hiện qua loa. CDC cho biết vệ sinh tay tại trường học và cơ sở chăm sóc trẻ có thể giúp giảm các bệnh đường hô hấp và đường tiêu hóa; việc rửa tay bằng xà phòng và nước được ưu tiên khi có điều kiện.
Với trẻ mầm non, cha mẹ không nhất thiết phải giảng giải dài về vi khuẩn hay virus. Thay vào đó, nên biến việc rửa tay thành một chuỗi hành động quen thuộc.
- Sau khi đi vệ sinh.
- Trước khi ăn hoặc cầm thức ăn.
- Sau khi chơi ngoài trời.
- Sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi.
- Sau khi chạm vào những vật có thể bị bẩn.
- Khi tay nhìn thấy bẩn.
CDC khuyến nghị trẻ được hướng dẫn rửa tay bằng xà phòng và nước trong khoảng 20 giây. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể giúp bé hình dung bằng cách hát một đoạn bài hát ngắn trong lúc xoa tay thay vì yêu cầu bé tự đếm.
Chú thích: Trẻ cần được luyện thành thói quen rửa tay đúng thời điểm, thay vì chỉ rửa tay khi người lớn nhắc.
Dạy trẻ che miệng khi ho và hắt hơi
Một thói quen khác rất quan trọng là cách trẻ ho hoặc hắt hơi. Nhiều trẻ có phản xạ đưa tay lên che miệng, sau đó tiếp tục cầm đồ chơi, nắm tay bạn hoặc chạm vào bàn ghế.
Có thể dạy trẻ dùng khăn giấy khi có sẵn. Nếu không có khăn giấy, CDC khuyến nghị che miệng và mũi bằng mặt trong khuỷu tay thay vì bàn tay, sau đó vệ sinh tay.
Sau đó để trẻ tự thực hiện động tác bằng khuỷu tay. Việc luyện trước ở nhà sẽ dễ hơn nhiều so với việc chỉ nhắc “con phải che miệng” khi trẻ đang ở trong tình huống thực tế.
Nếu sử dụng khăn giấy, cần hướng dẫn trẻ bỏ khăn đã dùng vào thùng rác rồi rửa tay. Đây nên được xem là một chuỗi hành động hoàn chỉnh thay vì chỉ dạy riêng việc che miệng.
Hạn chế thói quen đưa tay lên mắt, mũi và miệng
Đây là thói quen khó bỏ ở trẻ nhỏ vì việc sờ mặt, dụi mắt hoặc đưa tay lên miệng thường xảy ra một cách vô thức. Cha mẹ không cần liên tục quát trẻ “không được sờ mặt”, vì trẻ có thể không kiểm soát được hành vi này ngay lập tức.
Cách thực tế hơn là tập trung vào việc giữ tay sạch và giảm những tình huống trẻ dùng tay khi không cần thiết. Ví dụ, sau khi chơi ngoài sân hoặc trước bữa ăn, hãy tạo thành thói quen rửa tay cố định.
Có thể hướng dẫn trẻ bằng một quy tắc ngắn
“Tay sạch – mới chạm mặt, mới ăn.”
Câu nói ngắn và lặp lại thường xuyên sẽ dễ ghi nhớ hơn những lời giải thích dài. Khi trẻ lớn dần, cha mẹ có thể giải thích rằng bàn tay vừa chạm vào nhiều đồ vật nên cần được vệ sinh trước khi đưa lên mặt hoặc cầm thức ăn.

Không dùng chung những vật dụng cá nhân
Trong lớp, việc trẻ chơi cùng đồ chơi là điều bình thường và không thể loại bỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, một số vật dụng cá nhân như bình nước, khăn mặt, bàn chải đánh răng hoặc các vật thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với miệng và cơ thể nên được sử dụng riêng.
Cha mẹ có thể giúp trẻ nhận biết bằng cách đánh dấu bình nước, khăn hoặc đồ dùng cá nhân bằng tên, ký hiệu hoặc hình ảnh riêng. Với trẻ nhỏ chưa đọc được chữ, một biểu tượng như chiếc xe, bông hoa hoặc con vật có thể dễ nhận biết hơn tên viết.
Một số đồ dùng nên tập cho trẻ nhận biết
| Đồ dùng | Thói quen |
|---|---|
| Bình nước | Không uống chung |
| Khăn mặt | Dùng đúng khăn của mình |
| Bàn chải | Không dùng chung |
| Khẩu trang | Không đổi cho nhau |
| Khăn giấy | Dùng một lần rồi bỏ |
| Đồ ăn | Không tự ý dùng chung nếu chưa được hướng dẫn |
Điều này không có nghĩa trẻ phải tách biệt với bạn bè trong mọi hoạt động. Mục tiêu là giúp trẻ hiểu sự khác nhau giữa đồ chơi có thể cùng chơi và đồ dùng cá nhân không nên dùng chung.




Bài viết liên quan
Trẻ Học Nhanh Nhưng Không Nhớ Lâu: Các Thói Quen Có Thể Đang Cản Trở Việc Ghi Nhớ
3 Khu Vực Cơ Bản Nên Có Trong Một Lớp Học Mầm Non
Học Qua Chơi Có Giúp Trẻ Nhớ Lâu Hơn? Góc Nhìn Từ Quá Trình Học Tập Của Trẻ
5 Ý Tưởng Trang Trí Phong Cách Góc Thiên Nhiên Trong Lớp Mầm Non